Cơn giận

Vì sao con bạn lại có tâm trạng giận dỗi

Cơn giận dỗi là một trạng thái cảm xúc tương đương như cơn bão mùa hè - đột ngột và thỉnh thoảng còn hung dữ nữa. Phút trước bạn và con bạn còn đang vui vẻ ăn tối trong nhà hàng, phút sau bé đã rên rỉ, than vãn và gào lên khóc to hết cỡ bởi vì ống hút của bé bị cong. Trẻ em đặc biệt trong độ khoảng 1 đến 3 tuổi có thiên hướng giận hờn kiểu này.

Cho dù bạn có thể sẽ lo lắng bạn đang nuôi dưỡng một kẻ bạo chúa, từ trái tìm - ở lứa tuổi này, dường như không phải bé cố tạo ra màn kịch để lôi kéo mọi người. Chủ yếu là do bé bị tan chảy trong nỗ lực phản ánh tâm trạng thất vọng. Claire B. Kopp, giáo sư tâm lý học ứng dụng tại Trường đại học Claremont, California, đóng góp rất nhiều cho các vấn đề liên quan đến khả năng ngôn ngữ thất thường. “Trẻ em tuổi chập chững bắt đầu hiểu nhiều hơn các từ ngữ mà chúng nghe thấy, nhưng khả năng diễn đạt thành lời vẫn còn bị giới hạn,” bà nói. Khi con bạn không thể biểu lộ bé cảm thấy thế nào hay bé muốn cái gì, tâm trạng thất vọng trào dâng.

Làm thế nào để giải toả cơn giận

Đừng đánh mất sự bình tĩnh của bạn. Một cơn giận không phải là một hình ảnh đẹp. Thêm vào đó là đấm đá, gào thét, hay đấm xuống sàn nhà, tiết mục biểu diễn của con bạn có thể bao gồm cả ném đồ vật và thậm chí còn nói bậy. Khi con bạn bị rơi vào cơn giận, bé dường như không lắng nghe nguyên nhân và sẽ phản ứng lại một cách tiêu cực nếu bạn quát mắng hay đe doạ bé. “Tôi nhận ra tôi càng quát và bắt Brandon dừng lại thì bé càng gào thét to hơn,” một bà mẹ có con 2 tuổi nói. Thay vào đó, điều gì có tác dụng, cô ta khám phá ra rằng chỉ cần ngồi xuống và ở cạnh bé trong khi bé nổi cơn thịnh nộ.

Ở bên bé lúc bé nổi giận là một ý tưởng hay. Bước ra khỏi phòng có thể làm bé cảm thấy bị bỏ rơi. Cơn bão cảm xúc bé đang phải trải qua có thể kinh khủng đối với bé và bé sẽ yên lòng nếu biết bạn ở kề bên. Một số chuyên gia khuyên nên bế con bạn lên và ôm bé nếu có thể (nếu bé không giãy dụa quá nhiều), nói với bé cái ôm sẽ giúp bé thấy dễ chịu. Nhưng một số khác lại cho rằng tốt nhất là nên phớt lờ cơn giận cho đến khi bé bình tĩnh trở lại, hơn là tưởng thưởng cho các hành vi sai trái của bé. Thông qua việc thử và mắc lỗi, bạn sẽ biết cách tiếp cận nào là phù hợp với con bạn.

Hãy nhớ rằng bạn là người lớn. Cho dù cơn giận kéo dài bao lâu, đừng đáp ứng các yêu cầu vô lý hay thoả hiệp với cơn gào thét của con bạn. Điều đó đặc biệt dễ xảy ra khi bạn muốn kết thúc “màn biểu diễn” của bé ở chỗ đông người. Hãy cố gắng không lo lắng về điều mà người khác nghĩ – ai đã từng làm cha mẹ đều đã gặp tình huống này trước kia. Bằng việc nhường nhịn, bạn sẽ chỉ dạy cho con bạn rằng con bạn ném đồ là cách tốt để có được thứ bé muốn, và sẽ tạo dựng lên các vấn đề về hành vi của bé trong tương lai. Ngoài ra, con bạn đã khiếp sợ bởi sự mất bình tĩnh của bé. Nên điều cuối cùng bé cần là được cảm thấy bạn hoàn toàn bình tĩnh và tự chủ.

Nếu con bạn giận dữ ngày càng leo thang đến tận lúc bé đá mọi người hay thú nuôi, ném đồ vật, hay gào thét không ngừng, hãy bế bé lên và mang bé đến một nơi an toàn, như phòng ngủ của bé. Hãy nói với bé tại sao bé lại ở đây (“vì bé đá gì Sally”), và cho bé biết rằng bạn sẽ ở lại cùng bé cho đến khi các hành động tiêu cực của bé kết thúc. Nếu bạn đang ở chỗ đông người – nơi thường sinh ra các cơn giận dữ - hãy mang bé đi nơi khác cho đến khi bé bình tĩnh trở lại.

“Khi con gái tôi lên 2 tuổi, bé nổi xung lên trong nhà hàng bởi vì đĩa mỳ bé gọi khi được mang đến lại có cả rau mùi tây thái nhỏ ở trên,” một bà mẹ kể lại. “Mặc dù tôi hiểu tại sao bé lại khó chịu, nhưng tôi không thể để bé phá vỡ bữa tối của mọi người. Tôi ôm bé ra ngoài cho đến khi bé bình tĩnh trở lại.

Hãy nhắc đến nó sau khi mọi thứ qua đi. Khi cơn bão lắng xuống, hãy ôm con bạn thật chặt và nói về những gì đã xảy ra. Thừa nhận sự thất vọng của bé và giúp bé nói ra được thành lời những cảm xúc của bé, nói những điều như, “Con đã rất giận dữ vì thức ăn của con không được làm theo cách con muốn.” Hãy cho bé thấy rằng một khi bé diễn tả được thành lời, bé sẽ thấy dễ chịu hơn. Hãy nói kèm theo một nụ cười, “Mẹ xin lỗi vì mẹ đã không hiểu con. Bây giờ con không còn gào thét nữa, mẹ có thể tìm hiểu xem con muốn gì.”

Cố gắng lường trước các tình huống dẫn đến cơn giận. Hãy chú ý xem tình huống nào sẽ nhấn nút con bạn và chuẩn bị trước. Nếu bé thường nổi giận khi bị đói, hãy luôn mang theo đồ ăn nhẹ. Nếu bé gặp trở ngại khi thay đổi từ một hoạt động sang hoạt động tiếp theo, cho bé sự chuẩn bị trước khi thay đổi. Thông báo trước cho bé rằng bạn sẽ rời sân chơi hoặc ngồi vào bàn ăn tối (“Chúng ta sẽ ăn tối khi con và bố kết thúc câu chuyện này nhé”), cho bé cơ hội để điều chỉnh thay vì phải phản ứng lại.

Con bạn đang dính chặt vào khái niệm tự lập, nên hãy để bé chọn lựa khi có thể. Không ai thích người khác bảo mình phải làm cái gì trong suốt cả ngày. Nói “Con muốn ăn ngô hay cà rốt?” hay hơn “Ăn ngô của con đi!” vì nó cho bé cảm giác tự chủ. Hãy kiểm soát mức độ thường xuyên bạn nói từ “Không”. Nếu bạn nhận thấy bạn thốt ra liên tục, có thể bạn đã tạo ra nhiều áp lực không cần thiết lên cả bạn và con bạn. Cố gắng thư giãn và chọn lấy chiến thuật cho bạn. Thời gian biểu của bạn có thực sự tan tành nếu bạn bỏ thêm 5 phút để chơi ở ngoài sân? Và liệu có ai thực sự quan tâm nếu con bạn dùng hai găng tay cọc cạch?

Canh chừng dấu hiệu của sự quá đà. Cho dù cơn giận dỗi hàng ngày là một phần hoàn toàn bình thường đối với các bé tuổi chập chững, bạn vẫn cần phải chú ý một vài vấn đề. Trong gia đình có sự chấn động nào không? Có phải là một giai đoạn bận bịu và khắc nghiệt không? Có sự căng thẳng trong mối quan hệ giữa cha và mẹ bé không? Tất cả những điều này đều kích động sự giận dữ của bé. Nếu sau khi đã 30 tháng tuổi, con bạn vẫn tiếp tục với các cơn giận hàng ngày, hãy nói với bác sĩ. Nếu con bạn dưới 30 tháng tuổi và có 3 hay 4 cơn giận một ngày và chúng chẳng liên quan tới một việc gì, như mặc quần áo hay lấy đồ chơi, bạn nên tìm kiếm sự giúp đỡ. Bác sĩ có thể đảm bảo chắc chắn rằng con bạn không gặp vấn đề tâm lý sinh nghiêm trọng nào và gợi ý cách để giải quyết các cơn giận của bé. Cũng nên nói với bác sĩ nếu con bạn nói không ra hơi khi bé thất vọng và giận dữ. Có một số bằng chứng cho thấy rằng hiện tượng này có liên quan đến tình trạng thiếu sắt.